Oracle là gì? Tại sao oracle quan trọng với blockchain

0
153

Tài chính phi tập trung (DeFi) là một xu hướng mới với hy vọng thay thế hầu hết các chức năng của hệ thống tài chính truyền thống bằng các hợp đồng thông minh. Tuy nhiên các hợp đồng thông minh tốt nhất vẫn yêu cầu sử dụng bên thứ ba đáng tin cậy dưới hình thức một Oracle. Vậy Oracle là gì? Hãy cùng Công nghệ số 247 tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Oracle là gì?

Oracle đóng vai trò là cầu nối giữa on-chain và off-chain (hay giữa các smart contract và thế giới bên ngoài). Oracle cung cấp dữ liệu từ thế giới thực cho các hệ sinh thái Web 3.0 bao gồm: dữ liệu giá, thanh toán online, nhiệt độ từ cảm biến, kết quả của các giải đấu thể thao,…

Oracle là cầu nối giữa On-chain và Off-chain
Oracle là cầu nối giữa On-chain và Off-chain

Ví dụ:
Giá là một trong những dữ liệu mà Oracle cung cấp. Với một số nền tảng lending, họ cần phải biết chính xác giá của một token để định giá token đó trong việc vay/cho vay và thanh lý tài sản. Nhiệm vụ của Oracle lúc này sẽ tổng hợp giá từ nhiều sàn giao dịch khác nhau. Sau đó gởi đến nền tảng lending đó. Quá trình này sẽ được thực hiện liên tục để đảm bảo tính minh bạch và chính xác của dữ liệu.

Phân loại oracle

Có thể phân loại các oracle tùy thuộc vào các tính chất của chúng:

  • Nguồn – dữ liệu có nguồn gốc từ phần mềm hay phần cứng?
  • Hướng của thông tin – thông tin đến hay thông tin đi?
  • Độ tin cậy – dữ liệu là tập trung hay phi tập trung?

Một oracle có thể thuộc vào nhiều phân loại. Ví dụ, một oracle lấy thông tin từ trang web của công ty là oracle phần mềm phi tập trung lấy thông tin từ bên trong.

Nguồn dữ liệu

Các Oracle phần cứng (Hardware Oracle) thì thu thập dữ liệu trực tiếp từ những nguồn vật lý. Sau đó, những dữ liệu này được chuyển thành các giá trị kỹ thuật số có thể được chuyển tiếp vào các hợp đồng thông minh. Các nguồn vật lý này, bao gồm máy quét mã vạch và cảm biến điện tử, sẽ thu thập dữ liệu một cách chủ động hoặc thụ động và cung cấp nó cho các hợp đồng thông minh.
Trong khi đó, các Oracle phần mềm (Software Oracle) lại thu thập thông tin từ các cơ sở dữ liệu trực tuyến, các máy chủ, trang web. Vì vậy những thông tin mà các hợp đồng thông minh nhận được thường rất cập nhật. Thông thường, đối với các Blockchain, những thông tin này thường đến từ các sàn giao dịch tiền điện tử.

Hướng thông tin

Các Oracle đi vào (Inbound oracle) sẽ đảm nhiệm việc gửi các thông tin từ các nguồn bên ngoài đến các hợp đồng thông minh. Trong khi đó, các Oracle đi ra (Outbound oracle) sẽ gửi thông tin từ các hợp đồng thông minh ra thế giới bên ngoài.
Một ví dụ phổ biến là chuyển tiền. Khi người dùng gửi tiền vào địa chỉ ví tiền điện tử, nhà cung cấp ví sẽ nhận được thông báo xác nhận khoản tiền gửi đến từ các hợp đồng thông minh. Sau đó, nhà cung cấp ví sẽ cập nhật số dư tiền điện tử cho người dùng.

Mức độ tin cậy

Các Oracle tập trung (Centralized Oracle) hoạt động như một nhà cung cấp dữ liệu duy nhất từ nguồn bên ngoài cho một hợp đồng thông minh hoạt động với tất cả các tính năng bảo mật. Tuy nhiên, điều này làm dấy lên lo ngại về việc có một điểm lỗi duy nhất. Đây cũng là vấn đề mà hệ thống tài chính truyền thống gặp phải. Việc chỉ sử dụng một nguồn thông tin có thể khiến Oracle trở nên rủi ro hơn. Thậm chí nó còn dễ bị hỏng cũng như dễ bị tấn công bởi những dữ liệu độc hại. Và hợp đồng thông minh sẽ phải chịu tác động trực tiếp từ những vấn đề này.
Mặt khác, các Oracle phi tập trung (Decentralized Oracle) dựa trên nhiều nguồn bên ngoài. Điều này sẽ làm tăng độ tin cậy của những nguồn dữ liệu được cung cấp. Hợp đồng thông minh truy vấn nhiều Oracle để xác định tính hợp lệ và chính xác của dữ liệu. Đây chính là lý do tại sao các Oracle phi tập trung cũng có thể được gọi là các Oracle đồng thuận.

Tại sao Oracle lại quan trọng?

 Các blockchain và hợp đồng thông minh không thể truy cập dữ liệu bên ngoài blockchain. Tuy nhiên, một số thỏa thuận hợp đồng yêu cầu phải có thông tin liên quan từ thế giới bên ngoài để thực thi các thỏa thuận đó.
 Đây là lúc cần đến các oracle, vì chúng cung cấp một liên kết giữa dữ liệu bên ngoài và bên trong blockchain. Các oracle có vai trò thiết yếu trong hệ sinh thái blockchain vì chúng mở rộng phạm vi hoạt động của các hợp đồng thông minh. Nếu không có các oracle của blockchain, các hợp đồng thông minh sẽ có sử dụng hạn chế vì chúng chỉ có quyền truy cập vào dữ liệu từ trong mạng của chúng.
 Điều quan trọng cần lưu ý là bản thân các oracle trên blockchain không phải là nguồn dữ liệu, mà là một lớp để truy vấn, xác minh và xác thực các nguồn dữ liệu bên ngoài, sau đó chuyển tiếp thông tin đi. Dữ liệu mà các oracle truyền đi dưới nhiều dạng – thông tin giá cả, việc thanh toán được hoàn thành hoặc nhiệt độ được đo bằng cảm biến.
 Để gọi dữ liệu từ các nguồn bên ngoài, hợp đồng thông minh phải được dẫn ra và các tài nguyên mạng phải được sử dụng. Một số oracle ngoài khả năng chuyển thông tin đến các hợp đồng thông minh còn có thể gửi lại cho các nguồn bên ngoài.

Cách oracle hoạt động
Cách oracle hoạt động

Tầm quan trọng của Oracle trong blockchain

Sau đây là một ví dụ cụ thể để bạn dễ hình dung.
Ví dụ:
A và B sẽ đấu cược giá Bitcoin vào ngày X.
B đặt cược giá BTC >$20.000.
A đặt cược giá BTC <$20.000.
Vào ngày X giá BTC = $21.000 và B là người đặt cược đúng.
Trong trường hợp KHÔNG có Oracle, tới ngày X, A hoàn toàn có thể gian lận, khiến kết quả cuối cùng trở thành BTC = $19.000 (<$20.000) và A sẽ chiến thắng do gian lận. B sẽ thua.
Trong trường hợp có Oracle, các node trong Oracle sẽ đối chiếu và xác minh các dữ liệu đầu vào và đưa ra kết quả một cách chính xác nhất. Vậy B sẽ là người thắng cuộc.
Vậy ở đây bạn có thể thấy, các vấn đề mà Oracle giải quyết được bao gồm:
Oracle đưa thông tin vào blockchain, từ đó giải quyết tính khả dụng của thông tin.
Giải quyết vấn đề thao túng dữ liệu. Các node Oracle giúp đối chiếu, xác minh và truyền dữ liệu thị trường đã xác thực tới smart contract, từ đó đưa ra kết quả cuối cùng một cách chính xác nhất và chúng ta có thể hoàn toàn tin tưởng tưởng được.
Bảo vệ tính minh bạch của thông tin.
Vậy nhu cầu của Oracle trong DeFi như thế nào? Đây là một phần quan trọng để bạn có thể tin tưởng và tìm ra tiềm năng phát triển của Oracle trong tương lai. Vấn đề này sẽ tìm hiểu ở các phần tiếp theo.

Tầm quan trọng của Oracle trong DeFi

Ta có thể chia làm 4 dạng dự án về DeFi đang cần các giải pháp từ Oracle:

  • Synthetic Assets – tài sản tổng hợp.
  • Stablecoins.
  • Lending and Borrowing – vay và cho vay.
  • Asset Management – quản lý tài sản.

Tất cả các dự án trên đều đã khá quen thuộc với chúng ta, bạn có thể lên mạng và tìm hiểu thêm các thông tin chi tiết của từng dự án như: Marketcap, hay nhu cầu sử dụng dịch vụ Oracle của họ như thế nào, từ đó một phần giúp bạn đánh giá được các tiềm năng của các dự án trên.
Ta sẽ phân tích chi tiết hơn về nhu cầu cũng như tiềm năng của Oracle trong DeFi:
Xét đến marketcap:
Tại thời điểm nghiên cứu, tổng Marketcap thị trường ở mức $365.8 tỉ, trong đó DeFi cap chiếm $11.2 tỉ (3.06%) và Oracle cap chỉ chiếm $5.1 tỉ (1.36%).
Nếu chúng ta chia tổng vốn thị trường $365.8 tỷ thành 32 ô thì tổng vốn của DeFi chỉ chiếm 1 ô, tổng vốn của Oracle chỉ bằng 1 nửa  DeFi và bằng 1/64 tổng vốn thị trường.
Bạn có thể thấy, xét về marketcap các dự án về DeFi và Oracle còn nhỏ, vậy chúng có tiềm năng phát triển trong tương lai hay không, ta sẽ xét thêm về các vấn đề khác như sau:
Trong vòng 1 năm, lượng tài sản được locked trong DeFi đã tăng 20 lần từ $534 triệu lên $11.2 tỷ. Đây là một tốc độ tăng rất lớn trong thị trường Crypto.
Lượng tài sản được locked trong DeFi phản ánh một phần sức hút từ dự án tới dòng tiền bên ngoài đổ vào các dự án DeFi này.
Các dự án DeFi và Oracle với một tốc độ tăng trưởng tốt, marketcap còn nhỏ, nếu vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng này thì tiềm năng phát triển của các dự án DeFi hay Oracle trong tương lai là rất lớn, mở ra những cơ hội đầu tư mang lại lợi nhuận cao.

Top 5 dự án blockchain Oracle nổi bật

Chainlink

Chainlink là một trong những dự án tiên phong trong lĩnh vực Oracle. Chainlink cung cấp cơ sở dữ liệu từ thế giới thực cho các smart contract thông qua Oracle phi tập trung. Một trong những dịch vụ phổ biến nhất của Chainlink đó là tổng hợp giá, sử dụng các node để cung cấp dữ liệu off-chain cho on-chain.
Năm 2021 là một năm cực kỳ thành công của Chainlink với số lượng dự án thuộc hệ sinh thái Chainlink đã vượt hơn 1000 cùng nhiều bước tiến vượt bậc khác. Mong rằng trong năm 2022, Chainlink sẽ vẫn mạnh mẽ và giữ vững vị trí “anh cả” ở mảng blockchain Oracle.

Dự án Chainlink trong năm 2021
Dự án Chainlink trong năm 2021

Band Protocol

Band Protocol là giao thức Oracle chạy trên blockchain Cosmos. Dự án đem đến khả năng truy cập và xác minh các dữ liệu bên ngoài blockchain của dApp. Mục tiêu dài hạn mà giao thức đang theo đuổi là tạo ra một “mạng Internet cho các blockchain”.

Band protocol - mạng internet cho các blockchain
Band protocol – mạng internet cho các blockchain

Band nổi tiếng nhờ giải pháp Oracle dành cho cross-chain. Dữ liệu đầu vào của Band đều là các nguồn đáng tin cậy từ nhiều bên độc lập. Những người sở hữu token BAND sẽ được tham gia vào quá trình quản trị của giao thức.

Nest Protocol

Nest Protocol tự hào là mạng lưới oracle đầu tiên sản xuất và xác minh dữ liệu giá trên chain. Đồng thời, với cơ chế đồng thuận của mình, Nest có thể phát triển mạnh cấu trúc thu thập dữ liệu, định giá và tính toán của nó. Mặc dù thành lập gần đây nhưng Nest Protocol đã tạo được khá nhiều ấn tượng mạnh mẽ với các dự án khác cùng lĩnh vực.

DIA Protocol

DIA Protocol (DIA) là blockchain mã nguồn mở, được sử dụng để cung cấp, xác minh dữ liệu cho các dApp. DIA tích hợp cơ sở hạ tầng oracle của mình với Astar Network, parachain chạy trên Polkadot. Việc triển khai oracle sẽ tạo điều kiện cho các ứng dụng DeFi trên Astar dễ dàng kết nối với dữ liệu của thế giới bên ngoài.

DIA Protocol - blockchain Oracle điển hình
DIA Protocol – blockchain Oracle điển hình

API3

API3 là giao thức kết nối dApp với các thư viện API khác nhau, cho phép các smart contract có thể truy xuất, trao đổi và xác minh dữ liệu với thế giới bên ngoài. API3 có thể tương thích khá tốt với các ứng dụng dApp, giúp các lập trình viên tiết kiệm được kha khá thời gian và chi phí trong việc xây dựng ứng dụng.
Ngoài ra, API3 dự định cho phép các nhà cung cấp API vận hành các node của riêng họ để tiết kiệm chi phí và rút ngắn quá trình kết nối rườm rà mà các blockchain Oracle đang gặp phải.

Các tiêu chí đánh giá dự án Oracle

Để đánh giá một dự án Oracle thì cần dựa vào các tiêu chí sau đây:

  • Số lượng khách hàng tham gia sử dụng dự án nếu một dự án tiềm năng và có khả năng phát triển trong tương lai thì cần phải xem dự án có nhiều người quan tâm và lựa chọn hay không.
  • Tốc độ tăng trưởng của dự án: Cần phải quan tâm đến tốc độ tăng trưởng của dự án vì nếu là một dự tốt thì phải cung cấp được các giải pháp Oracle có thể áp dụng và cải tiến được những vấn đề trong thực tế.
  • Cách token được thiết kế và áp dụng: vì mỗi dự án Oracle sẽ được thiết kế một đồng token và cách sử dụng khác nhau nên cần phải đánh giá và xem xét để lựa chọn được dự án tốt. 
  • Market cap: Cách tính là giá hiện tại của đồng coin nhân với số lượng của nó. Tiêu chí này có thể dùng để áp dụng cho không gian phát triển và tăng trưởng của các dự án. Một dự án có thể kỳ vọng là dự án có marketcap thấp. Có thể so sánh các dự án quan tâm với các dự án đang là đối thủ cạnh tranh trên thị trường nhằm xác định được mức tăng trưởng có thể đạt được trong tương lai. 
  • Phân tích kỹ thuật của một dự án: Đây là cách để các nhà đầu tư có thể xác định được điểm mua và điểm bán phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro hoặc gia tăng lợi nhuận cho mình.

Tiềm năng của blockchain Oracle

Công nghệ blockchain hiện nay đang được sử dụng khá nhiều để phát triển nền kinh tế phi tập trung. Song, smart contract vẫn còn nhiều hạn chế và chưa thực sự phát huy hết ứng dụng của mình. Nhược điểm lớn nhất của các smart contract là không thể kết nối trực tiếp với dữ liệu ở thế giới thực.
Các blockchain Oracle sinh ra để giải quyết triệt để vấn đề trên. Càng nhiều ứng dụng kết nối giữa thực vào ảo, sẽ giúp các blockchain Oracle phát triển mạnh hơn.

Mong rằng sau bài viết trên các bạn đã có thêm kiến thức về Oracle. Hãy tiếp tục theo dõi Công nghệ số 247 để không bỏ lỡ các bài viết mới nhất nhé!