Ponzi là gì? Tại sao nhiều nhà đầu tư tiền điện tử vẫn sập bẫy Ponzi

0
43

Trong thị trường Crypto, việc cơ hội làm giàu ngày càng cao cũng đi kèm với những rủi ro cực kỳ lớn. Hàng loại những dự án lừa đảo xảy ra thường xuyên, làm mất lòng tin của các nhà đầu tư. Một trong những mô hình lừa đảo “khét tiếng” nhất trên thị trường này chính là mô hình Ponzi. Vậy Ponzi là gì? Các dự án Ponzi thường có những đặc điểm chung nào? Cùng congngheso247.net tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Ponzi là gì?

Mô hình đa cấp Ponzi
Ponzi là gì

Ponzi (Ponzi Scheme) là một mô hình mang tính chất đa cấp lừa đảo, dùng vốn người góp lượt sau để trả cho người góp lượt trước. Đây sẽ là hình thức huy động bằng những lời mời chào đầu tư với lãi suất vô cùng hấp dẫn. Người tham gia hình thức kinh doanh này sẽ được nhận các lời hứa, cam kết về lãi suất khủng và kết quả của những người tham gia trước đây.
Nhờ những điều đó mà mô hình này đã thu hút được nhiều người cho vay cả tin mắc bẫy và những người này sẽ vay những khoản tiền lớn hơn nữa của những người khác như người thân, bạn bè, mọi người xung quanh…Thoạt nhìn, hình thức này vẫn có thể tồn tại đối với những nhà đầu tư nghiệp dư, chỉ cần tìm được những người góp vốn mới. Tuy nhiên, trên thực tế thì mô hình này rất ít cơ hội để duy trì ổn định và việc phá sản xảy ra là điều tất yếu.

Lịch sử ra đời

Tên mô hình này được đặt theo tên của “ông tổ ngành đa cấp” – Charles Ponzi. Ông là người đã tạo nên mô hình này năm 1919 khi chỉ là một kẻ vô danh từ Italia sang Mỹ thực hiện giấc mộng làm giàu với số vốn ban đầu chưa tới 3 USD. Sau đó chưa tới một năm, ông đã trở thành một triệu phú khi nắm giữ số tài sản hơn 15 triệu USD trong tay nhờ vào mô hình lừa đảo này. Ngày 13.8.1920, Charles Ponzi bị bắt với cáo buộc đã phạm phải 86 tội danh về lừa đảo. Mô hình đa cấp Ponzi của ông chính thức bị sụp đổ.

Charles Ponzi
Charles Ponzi

Cách hoạt động của mô hình Ponzi

Mô hình này sẽ thường hoạt động như sau:
Đầu tiên sẽ có một thành viên khởi xướng, đứng ra quảng bá về cơ hội đầu tư này, những người tham gia sẽ phải đóng 1 khoản tiền X. Người khởi xướng sẽ hứa hẹn với người tham ra rằng, họ sẽ nhận lại toàn bộ tiền đầu tư kèm theo chút lợi nhuận khoảng Y% theo 1 chu kỳ đầu tư nhất định (N tháng).
Tiếp đến, giả sử người đầu tư A, kéo thêm được 2 nhà đầu tư nữa trước khi thời hạn chu kỳ đầu tư của A kết thúc. Khi đó, người khởi xướng sẽ trả lại cả khoản tiền đầu tư X kèm với lợi nhuận Y% cho A. Nhưng thực chất, đó là khoản tiền được trích từ số tiền đầu tư của 2 người mà A lôi kéo thêm được. Lúc này, A sẽ có xu hướng bị hấp dẫn và nhiều khả năng sẽ tái đầu tư lại số tiền X. 
Như vậy, bằng cách sử dụng tiền của người đầu tư đến sau, kẻ lừa đảo có đủ tài chính chi trả cho người đầu tư đến trước, kèm với khả năng cao thuyết phục được họ tái đầu tư và tìm thêm nhà đầu tư mới cho mình.
Khi hệ thống đã phát triển, người khởi xướng sẽ bắt buộc phải mở rộng tìm kiếm nhà đầu tư mới để có thể duy trì khả năng trả lãi như trên.
Cuối cùng, khi hệ thống đạt đến mức không còn khả năng duy trì trả lãi, người khởi xướng có thể bị bắt hoặc trốn mất cùng với số tiền thu được của các nhà đầu tư.

Dấu hiệu nhận biết mô hình lừa đảo Ponzi

Dưới đây là các dấu hiệu cơ bản để bạn có thể nhận biết được một mô hình lừa đảo Ponzi đang được diễn ra:

Cam kết siêu lợi nhuận

Mức lợi nhuận mà các mô hình lừa đảo Ponzi thường cam kết có thể lên tới hàng chục hoặc đôi khi là hàng trăm phần trăm chỉ trong một khoảng thời gian ngắn. Đây là một điều gần như là không thể trong thực tế và không có một chủ đầu tư nào dám cam kết mức siêu lợi nhuận đến như vậy.

Cam kết lợi nhuận bất kể thị trường có diễn biến thế nào

Kèm theo mức siêu lợi nhuận đó sẽ là lời hứa hẹn không có bất kỳ rủi ro nào xảy ra, vẫn nhận được lợi nhuận cho dù diễn biến của thị trường có thế nào. Thời gian đầu lợi nhuận sẽ luôn ổn định như cam kết. Bởi khi ấy nguồn tiền đầu tư còn nhiều và vẫn có khả năng chi trả cho lãi suất của người tham gia trước.
Tuy nhiên khi số lượng nhà đầu tư giảm xuống, nguồn tiền đầu tư vào thấp và không còn khả năng chi trả lãi suất cho người tham gia thì mô hình sẽ sụp đổ. Lúc này, những nhà đầu tư sau sẽ là người chịu khoản thiệt hại lớn nhất vì hầu như mô hình đã sụp đổ khi họ chưa nhận lại được bất cứ khoản lãi nào.

Hình thức hoạt động rất phức tạp

Những kẻ lừa đảo này thường tạo nên một hình thức hoạt động phức tạp để câu dẫn lòng tin của các nhà đầu tư nghiệp dư. Thậm chí, nhiều nhà sáng lập dự án còn hoạt động dưới hình thức ẩn danh để trong trường hợp điều tra pháp luật thì những người đó sẽ dễ dàng trốn tránh.

Hoa hồng giới thiệu nhiều lớp

Những kẻ lừa đảo sẽ tận dụng những nhà đầu tư ban đầu bằng chính sách hoa hồng khi giới thiệu thêm nhiều người tham gia. Khoản hoa hồng này có thể lên tới hàng chục phần trăm. Hình thức đa cấp này rất khó có thể phân biệt được với hình thức tiếp thị liên kết.
Thực chất, hình thức đa cấp này không hoàn toàn xấu nhưng lại bị những kẻ lừa đảo sử dụng để lôi kéo thêm người tham gia vào mô hình của chúng.

Mô hình hoa hồng giới thiệu nhiều lớp
Mô hình hoa hồng giới thiệu nhiều lớp

Tại sao nhiều nhà đầu tư vẫn sập bẫy Ponzi?

Phần lớn các cá nhân đầu tư vào thị trường Crypto để tìm kiếm lợi nhuận, họ có thể đầu tư vào Bitcoin hay các loại Altcoin khác, IEO, ICO,… và đa phần thường quan tâm đến 2 vấn đề:

  • Đầu tiên là ROI (Return of Investment), hay còn gọi là tỷ suất hoàn vốn, đại diện cho số lợi nhuận họ có thể thu về từ khoản đầu tư ban đầu.
  • Thứ hai, tỷ lệ rủi ro khi thực hiện khoản đầu tư đó. Khi tỷ lệ rủi ro quá cao, các nhà đầu tư có thể mất một phần hoặc toàn bộ khoản đầu tư của mình, khi đó ROI sẽ có giá trị âm.

Về bản chất, bất cứ khoản đầu tư nào đều mang một tỷ lệ rủi ro nhất định. Tuy nhiên, tỷ lệ này đối với các khoản đầu tư vào các mô hình Ponzi là cao hơn rất nhiều so với kỳ vọng. Nhưng do ROI được hứa hẹn quá hấp dẫn nên nhiều nhà đầu tư dễ bị mờ mắt trước lợi nhuận mà thường bỏ quên vấn đề về rủi ro.

Cách bảo vệ chính mình trước các vụ lừa đảo Ponzi

Bạn cần cẩn trọng trước các cơ hội trên trời rơi xuống. Luôn thận trọng, đặc biệt trước những lời mời không thể tin nổi vào các cơ hội đầu tư dài hạn, nhất là trong thị trường Crypto.
Các bạn hãy luôn đặt ra nghi vấn. Bất cứ cơ hội đầu tư nào hứa hẹn lợi nhuận ở mức cao, dễ dàng, không rủi ro đều có dấu hiệu không trung thực. Nguyên tắc high risk – high return hầu như đúng trong tất cả các thị trường.
Hiểu rõ bản chất khoản đầu tư. Không bao giờ đầu tư vào những gì bạn không nắm rõ. Phải tận dụng hết các tài nguyên có thể và thận trọng với các khoản đầu tư “bí mật”.